.

13 senelik bir geçmişi olan Mahalli İdarelere Hizmet Derneğimiz uzun yıllardan beri belediyelerimizin seçilmiş ve atanmış personeline eğitim seminerleri düzenlemekte

MAHALLİ İDARELERE HİZMET DERNEĞİ GENEL MERKEZİ
Meşrutiyet Cad.Hatay Sok.8/18 Kızılay/ANKARA

Tel: 0312 425 00 55    Fax: 0312 419 31 40


Çok değerli Görsel ve yazılı Basın mensupları,

13 senelik bir geçmişi olan Mahalli İdarelere Hizmet Derneğimiz uzun yıllardan beri belediyelerimizin seçilmiş ve atanmış personeline eğitim seminerleri düzenlemekte; aylık yayımlanan Mahalli İdarelere Hizmet adlı dergisi ile bilgi sunmakta ve internet kanalı ile de onlarla sürekli iletişim halinde bulunmaktadır. Özelliğimiz nedeniyle parti farkı gözetilmeksizin hemen hemen tüm belediyelerimizin başkanları ve üst kademe personeli ile samimi temas sürdürmekte olduğumuzdan onları ilgilendiren her konu bizim de ilgi alanımıza girmektedir.

Bu nedenle ifade edelim ki son günlerde gündeme gelen “Nüfusu 2.000 den az olan belediyelerin tüzel kişiliklerinin kaldırılması bazı büyükşehirlerde yer alan ilk kademe belediyelerinden bazılarının statülerinin değiştirilmesi, kimi aşırı nüfusa sahip belediyelerin ilçe belediyesine dönüştürülmesi ve benzer yeni düzenlemeler yapılması” hakkındaki haber ve gelişmeler –bilindiği gibi- bu işlemlere muhatap belediyelerimizde çok ciddi tedirginlik ve şaşkınlık yaratmış bulunmaktadır. Yine bilindiği gibi, bu üzüntüyü yaşayan çok sayıda belediye başkanı birkaç günden beri Ankara’da ilgili gördükleri ve kendilerine yardımcı olabileceklerini ümit ettikleri “kapıları” ziyaretle oyalanmaktadırlar.
Bu kapılara Derneğimiz de dâhildir.

Bu nedenle ortaya atılan değişiklikler hakkında kuruluşumuzun aşağıdaki görüşlerinin bilginize sunulmasında yarar görülmüştür.
1- Yaptığımız tespite göre, nüfusları 2.000’den az belediyelerin sayısı, aynı durumdaki ilçe belediyeleri hariç 893 olup bunlardan nüfusu;
2.000 ile 1.500 arasında olanların sayısı 380,
1.500 ile 1.000 arasında olanların sayısı 334,
1.000 ile 500 arasında olanların sayısı 165,
500’den az arasında olanların sayısı 14, tür.

Bu tablonun gösterdiği gibi özellikle nüfusu 1.000’den az olan belediyenin varlığı haklı olarak tartışılabilir ve kanaatimizce ilke olarak da uygundur. Nitekim geçmiş yıllarda İsveç, Almanya … gibi Avrupa ülkelerinde küçük belediyelerin tüzel kişiliğine son verilerek belediye sayıları azaltılmıştır.

Öte yandan nüfusu küçük belediyelerin gelir kaynakları çok yetersiz olup genelde 2380 sayılı Kanun uyarınca devlet vergilerinden nüfuslarına göre verilen paralardan oluşmaktadır ki nüfus az olduğundan bu kaynaktan sağlanan gelirde yetersizdir. Dolayısıyla beklenen hizmetler yine genelde yapılamamaktadır.

2- Buna karşılık nüfusları az olmasına rağmen ek gelir kaynakları olabilen ve özellikleri nedeniyle takdire değer hizmetler gören belediyeler de vardır. Kayıtlı nüfusları az olmasına karşılık turizm sezonunda iç ve dış turist akını nedeniyle nüfusları on’ larca misli katlanan beldeler gibi. Bunlara gerek başkanlarının çok başarılı çalışmaları, gerekse çeşitli kuruluşların yapıcı destekleri ile keza çok güzel gelişmelere kavuşmuş beldeleri de ekleyebiliriz. Bu beldeler sadece kendi belde halkına değil çevresindeki köy ve mezraların da cenaze,hastalık, doğum, eğitim, sosyal ve kültürel, su, altyapı, tabi afet ve yangınlarda (Orman yangını dahil) hemen imdada koşacak en yakın kuruluşlardır.

3- Bu fiili tespitten sonra işin hukuksal yönüne de eğilebiliriz. Şöyle ki;
a) Belediyeler, Anayasamızın 127’nci maddesinde yer almış mahalli idarelerden biridir. Kuruluşları 5393 sayılı Belediye Kanununda yer almış hükümlere göre olup kaldırılmaları da yine Kanunda yer alan hükümlere göre mümkündür. Ancak bunlardan bir kısmı 20-30 sene, hatta bir kısmı 40-50 sene önce kurulmuş olup bunlar o arada yaşayan hemşehriler açısından birer tarihi mirastır. Onların sırf nüfusları azaldı diye varlıklarına son verilmesi asla caiz değildir. Kolay değil; halen görevde bulunan belediye başkanları için ; belediye kuran belediye başkanı olarak anılmak güzel ama, kurulu belediyeyi kapatan belediye başkanı olarak anılmak istenmeyen bir durumdur. Haksızda sayılmazlar hani. Kendimizi onların yerine koyduğumuzda durumu bir düşünelim. İyi kötü belediye hizmeti almaya yıllarca alışmış olan vatandaş, bundan biranda mahrum olduğunda ve aynı hizmeti tekrar alamadığında en son görevde olan ve belediyenin kapatılmasına göz yuman belediye başkanını hiçbir zaman hayırla yad etmeyecektir
b) Kaldı ki ülkemizin de varlığını kanunla kabul etmiş bulunduğu “Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı” hükümlerince bir mahalli idare birimine yapılacak bağlantıların veya o birimden ayrılmaların oralarda oturan halkın iradesinin sonuçlarına göre olması gerekir ki bu da ancak referandumla belli olur. Yani düşünülen işlemlerin, ilgili halkın görüşlerine başvurulmadan yapılmaya kalkışılması hukuken yanlıştır. Diğer yandan; Avrupa ülkeleri ile Türkiye’deki durum kıyaslandığında; Türkiye'de yaklaşık 21 bin 850 kişiye bir belediye düşüyor. Fransa'da bu rakam 1700 kişiye, İtalya'da 7 bin 300 kişiye, İspanya'da 6 bin 800 kişiye bir belediye şeklinde.Türkiye'de 81 il, 851 ilçe, 3 bin 225 adet belediye var. Nüfusu bize yakın olan ülkelerden Fransa'daki belediye sayısı 36 bin 621 adet. Türkiye'den çok daha az nüfuslu İspanya ve İtalya'da da 8 binin üzerinde belediye bulunuyor.

c) Ülkemizdeki fiili bir durum da, kırsal kesimden özellikle büyükşehirlere doğru bir göç hareketinin varlığıdır. Ekonomik nedenler kadar sosyal gelişmelere de bağlı olan bu harekette belediyelerin varlığı göçü kısmen frenleyen bir etken olmaktadır. Köyden büyükşehirlere göç edenler bir daha köye dönmemekte, lakin belediyelik bir yerden göç etmiş olanlar kendilerini o beldenin hemşerisi olarak oraya bağlı hissetmekte devam etmekte, genelde de yaşlanınca o beldelerine dönmektedirler.
d) Köyden kasabaya (= belediyeye sahip bir belde’ye) dönüşme o köy halkı üzerinde çok olumlu psikolojik bir tesir yapmaktadır. Aksine belediye statüsündeki bir yerin köye dönüştürülmesi fevkalade üzücü bir sonuç yaratmaktadır..
(Bu yazımıza konu, az nüfuslu beldelerin kaldırılacağı rivayeti üzerine çoğu AKP mensubu olan belediye başkanlarının Ankara’ya gelip üzüntülerini en açık şekilde yansıtmaları söz konusu üzüntünün açık delilidir.)
e) Bir husus ta şudur; Küçük de olsalar belediyeler devletin o çevrede en göze çarpan temsilcisi durumundadırlar. Kısıtlı imkânları ile de olsa etraflarındaki köy ve mezralara mümkün olan yardım ve katkılarda bulunmaktadırlar. Belediyeler bazı hassas bölgelerde, Türk bayrağımızı dalgalandıran odaklarımızdır.
4- Kanaatimizce konu ile ilgili olarak şu tedbirler düşünülebilir:
a) 2.000’den az nüfuslu yerler için öngörülen tüzel kişiliği kaldırma girişimini bu seçimlerde 1.000’den az nüfuslu beldelere inhisar ettirmek.
b) 1.000 ila 2.000 nüfuslu yerlerde çevrelerindeki köylerin mutlaka o yer belediyesine katılmalarını sağlamak suretiyle nüfus limitini aştırmak.
c) Seçmenin iradesine başvurulmaksızın “pergel kanunu” sistemine başvurarak 2.000’den az nüfuslu belediyeleri yakınında bulundukları daha büyükçe bir belediyeye bağlamak.
ç) Turistik ağırlık ve çekim taşıyan belediyelere ayrıcalık tanımak,
d) Aslında idari yapımız Fransa’dan alındığına ve orada sayıları halen 35.000 civarında olan belediyeler kırsal belediye + şehirsel belediye (= komün rüral + komün ürben) olarak varlıklarını sürdürdüklerine göre oradaki yasal düzenlemeden yararlanılarak belediyelerimizi;
- Büyükşehir belediyeleri,
- Şehirsel belediyeler (= şehir belediyeleri),
- Kırsal belediyeler, olarak üçlü bir yapılandırmaya tabi tutmak.
Böyle bir yapılandırma içinde bir il içindeki kırsal belediyelerimizin o il özel idaresi ile yasal biçimde ilişkilendirilerek hizmetlerde verimlilik sağlanması özetle KÖYDES ve BELDES projesi benzeri uygulamalarla varlıklarını sürdürmeleri uygun olabilir.
Hatırlatalım ki varlıkları sona erdirilecek 900 belediyede yaşayan nüfus sayısı 1.2 milyon civarında olup İller Bankası aracılığıyla yararlandıkları pay ayda (1.187.637 x 10 YTL = 11.876.637 ) YTL olup büyütülecek bir rakam değildir. Kaldı ki belediyelerinin kaldırılması ile il özel idarelerine veya başka belediyelere aktarılacak personele ödeme devam edeceğine göre bu tutarda tasarruf etmekte söz konusu değildir.
5- Bir kere daha hatırlatalım ki en az 20-30 seneden beri belediye olarak varlığını sürdürmekte olan bir belediyenin varlığına son verilmesi o beldede yaşayan halk açısından gerçekten “yıkıcı” bir karar olacaktır. Bu nedenle konunun insani boyutunun yanı sıra siyasi açıdan da değerlendirilmesi gerekir.
Bu bilgiler ışığında konunun bir kere daha değerlendirilmesinde ve söz konusu belediyelerimizin birçoğunun mağduriyetine meydan verilmemesi hususunda etkin olacağına inandığım siz değerli basın mensuplarından ilgi ve yardımınızı saygılarımla arz ederim.

Mehmet DÖNMEZ
MİHDER Başkanı
www.mihder.org.tr

mehmet@mehmetdonmez.com
0532 285 86 73