{"id":21352,"date":"2020-07-29T13:14:29","date_gmt":"2020-07-29T10:14:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.belediyeler.net\/?p=21352"},"modified":"2020-07-29T13:14:32","modified_gmt":"2020-07-29T10:14:32","slug":"koronaviruse-nasil-yakalaniyoruz","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.belediyeler.net\/?p=21352","title":{"rendered":"Koronavir\u00fcse nas\u0131l yakalan\u0131yoruz"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"864\" height=\"486\" src=\"http:\/\/www.belediyeler.net\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/maske-29-7-2020.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21353\" srcset=\"http:\/\/www.belediyeler.net\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/maske-29-7-2020.jpg 864w, http:\/\/www.belediyeler.net\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/maske-29-7-2020-300x169.jpg 300w, http:\/\/www.belediyeler.net\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/maske-29-7-2020-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 864px) 100vw, 864px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Yeni tip koronavir\u00fcs<\/strong>\u00fcn (<strong>Kovid-19<\/strong>) bula\u015fma riski uzun seyahatlerde, insanlar\u0131n bir araya geldi\u011fi t\u00f6renler ve ziyaretlerde, toplu yap\u0131lan etkinliklerde art\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6ks\u00fcrme, aks\u0131rma, hap\u015f\u0131rma ile havaya sa\u00e7\u0131lan vir\u00fcs, bulundu\u011fu ortam veya e\u015fyalara dokunulduktan sonra a\u011f\u0131z ve buruna ta\u015f\u0131n\u0131yor, solunum yolu, karaci\u011fer, mide, ba\u011f\u0131rsak, sinir sistemine ula\u015f\u0131yor ve hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Toplum Bilimleri Kurulu \u00dcyesi Prof. Dr. Mustafa Necmi \u0130lhan, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u00c7in&#8217;in Hubey eyaletine ba\u011fl\u0131 Vuhan kentinde Aral\u0131k 2019&#8217;da ortaya \u00e7\u0131kan ve k\u0131sa s\u00fcrede d\u00fcnyaya yay\u0131lan Kovid-19&#8217;un etki g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hala son derece y\u00fcksek oldu\u011funu, k\u0131s\u0131tlama, karantina gibi tedbirlerin ard\u0131ndan normalle\u015fme s\u00fcrecinde de vakalar\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Koronavir\u00fcslerin (CoV), so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan Orta Do\u011fu Solunum Sendromu (MERS-CoV) ve \u015eiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS-CoV) gibi daha ciddi hastal\u0131klara kadar \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klara neden olan b\u00fcy\u00fck bir vir\u00fcs ailesi oldunu anlatan \u0130lhan, Kovid-19&#8217;un da \u00f6l\u00fcmc\u00fcl seyredebilen bir hastal\u0131k oldu\u011funu an\u0131msatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu vir\u00fcs\u00fcn bilim i\u00e7in \u00e7ok yeni oldu\u011funu ve hen\u00fcz tam bilinmedi\u011fini hat\u0131rlatan \u0130lhan, Kovid-19&#8217;un insandan insana damlac\u0131k yoluyla bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lhan, &#8220;Vir\u00fcs, solunum yolundan \u00f6ks\u00fcrme, aks\u0131rma, hap\u015f\u0131rma ile havaya sa\u00e7\u0131lan vir\u00fcslerin bulundu\u011fu ortam veya e\u015fyalara dokunulduktan sonra a\u011f\u0131z ve buruna ta\u015f\u0131n\u0131r. Vir\u00fcs al\u0131nd\u0131ktan sonra solunum yolu, karaci\u011fer, mide, ba\u011f\u0131rsak, sinir sistemine ula\u015f\u0131r ve hastal\u0131k yapar.&#8221; dedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Vir\u00fcs\u00fcn, herkesi farkl\u0131 etkiledi\u011fine dikkati \u00e7eken, enfekte ki\u015filerin \u00e7o\u011funun hafif ila orta d\u00fczeyde bulgular geli\u015ftirdi\u011fini ve hastaneye kald\u0131r\u0131lmadan iyile\u015fti\u011fini dile getiren \u0130lhan, hastal\u0131\u011f\u0131n en yayg\u0131n belirtilerinin ate\u015f, kuru \u00f6ks\u00fcr\u00fck, yorgunluk; daha seyrek olarak bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, ishal, konjunktivit, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, tat alma veya koku duyusunun kayb\u0131, ciltte d\u00f6k\u00fcnt\u00fc ya da el veya ayak parmaklar\u0131nda renk de\u011fi\u015fimi ve ciddi bulgular\u0131n ise solunum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc veya nefes darl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131 veya g\u00f6\u011f\u00fcste bask\u0131, konu\u015fma veya hareket kayb\u0131 \u015feklinde bulgular g\u00f6sterdi\u011fini anlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bulgular\u0131n ciddi boyutlara ula\u015fmas\u0131 halinde, derhal t\u0131bbi yard\u0131m al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayan \u0130lhan, hafif belirtiler g\u00f6steren ve ba\u015fka bir sa\u011fl\u0131k sorunu olmayan ki\u015filerin, tedavi s\u00fcrecini evde ge\u00e7irebildi\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lhan, &#8220;Vir\u00fcsle enfekte olan ki\u015filer ortalama 5-6 g\u00fcn i\u00e7inde semptomlar\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flar. Bununla birlikte, bu s\u00fcre 14 g\u00fcn\u00fc bulabilir.&#8221; dedi.<\/p>\n\n\n\n<h3>&#8220;\u0130ller aras\u0131 seyahatler koronavir\u00fcs\u00fcn bula\u015fmas\u0131na zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r&#8221;<\/h3>\n\n\n\n<p>Normalle\u015fme ad\u0131mlar\u0131 hayata ge\u00e7irilirken vir\u00fcs\u00fcn etki g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bitti\u011fi yan\u0131lg\u0131s\u0131yla hareket edilmemesi gerekti\u011fini, bunun, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilece\u011fini belirten \u0130lhan, bu s\u00fcre\u00e7te yeni vakalar\u0131n ihmallerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya konuldu\u011funa dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lhan, &#8220;\u0130ller aras\u0131 seyahatler koronavir\u00fcs\u00fcn bula\u015fmas\u0131na zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r.&#8221; uyar\u0131s\u0131nda bulunarak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca toplu bir araya gelinen uzun seyahatlerden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131, zorunluluk halinde ise maskenin yol boyunca \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131, ellerin a\u011f\u0131z, burun ve g\u00f6ze de\u011fmemesine \u00f6zen g\u00f6sterilmesi ve hijyenin sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p>Necmi \u0130lhan, &#8220;Koronavir\u00fcs m\u00fccadelesinde geldi\u011fimiz a\u015famada yeni vakalar\u0131n daha \u00e7ok d\u00fc\u011f\u00fcn, ni\u015fan, s\u00fcnnet, asker u\u011furlama gibi toplu olarak bir arada bulunulan yerlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131 belirlendi. Yap\u0131lan filyasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda (sahada temasl\u0131 arama) ayn\u0131 t\u00f6rene kat\u0131lan, hatta ayn\u0131 soy isme sahip bireyler daha fazla say\u0131da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131.&#8221; diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<h3>&#8220;M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ile bayramla\u015fma yap\u0131lmal\u0131&#8221;<\/h3>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6nemde \u00e7ok daha dikkatli olunmas\u0131 ve bilim insanlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131lar\u0131n art\u0131k bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekti\u011fini anlatan \u0130lhan, yak\u0131n d\u00f6nemde en b\u00fcy\u00fck tehdidin Kurban Bayram\u0131&#8217;nda yap\u0131labilecek ihmallerden kaynaklanabilece\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Prof. Dr. \u0130lhan, s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Hem Kurban Bayram\u0131&#8217;n\u0131n yakla\u015fmas\u0131 hem yaz d\u00f6nemi olmas\u0131 nedeniyle iller aras\u0131 seyahatler artacakt\u0131r. T\u00fcm bunlar koronavir\u00fcs\u00fcn bula\u015fmas\u0131na zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r. Bug\u00fcn Kovid-19 ile ilgili en iyi bilinen konu bula\u015fma yoludur ve vir\u00fcs kalabal\u0131k ortamlarda \u00e7ok h\u0131zl\u0131 yay\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6yle ki ge\u00e7ti\u011fimiz hafta a\u00e7\u0131klanan g\u00fcnl\u00fck koronavir\u00fcs tablosunda Anadolu&#8217;daki bir ilimizde tek bir d\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131ras\u0131nda o g\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye vakalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 10&#8217;u saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Hangi ortam olursa olsun mutlaka fizik mesafe, maske, hijyene dikkat edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6n\u00fcm\u00fcz bayram ve herkes gitti\u011fi yere Kovid-19 riskini beraberinde g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve gitti\u011fi yerin de risk ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyi bilmelidir. Bu nedenle bayramda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ile bayramla\u015fma yap\u0131lmal\u0131, m\u00fcmk\u00fcn olmayacaksa a\u00e7\u0131k alanda ve fizik mesafe ile bir araya gelinmeli, ziyaretler k\u0131sa tutulmal\u0131, ev i\u00e7inde oturuluyorsa camlar s\u00fcrekli a\u00e7\u0131k olmal\u0131, ziyaretler \u00f6ncesinde telefon a\u00e7\u0131larak saat belirlenmeli, bir grup misafir \u00e7\u0131kt\u0131ktan ve ortamda en az yar\u0131m saat havaland\u0131rma yap\u0131ld\u0131ktan sonra ve maske ile misafir kabul edilmeli ve ortamda herkesin maske takmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<h3>&#8220;Plajlarda fiziksel mesafe \u00f6nemli ve maske tak\u0131lmal\u0131&#8221;<\/h3>\n\n\n\n<p>Tatil beldelerinde de ihmallerin de \u00e7ok risk ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131msatan \u0130lhan, &#8220;plajda, denizde ya da havuzda vir\u00fcs bula\u015fmaz&#8221; alg\u0131s\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lhan, &#8220;G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki \u00e7o\u011fu zaman plaj ve denizde fizik mesafeyi sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcn olmamakta, daha da riskli olarak plajda vatanda\u015flar maske takmamaktad\u0131r. Oysa bu alanlar vir\u00fcs i\u00e7in \u00e7ok uygun ortam olu\u015fturmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye&#8217;de farkl\u0131 illerden gelen vatanda\u015flar, hatta gurbet\u00e7i vatanda\u015flar\u0131m\u0131z ile risk daha da artmaktad\u0131r. Bu nedenle, tatil beldelerinde plajda etraftakilerle aradaki mesafenin en az 1,5-2 metre olmas\u0131, deniz ya da havuzda yak\u0131n y\u00fcz\u00fclmemesi, ortak alanlar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda hijyene dikkat edilmesi, ortak du\u015f, kabin kullan\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.&#8221; ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h3>&#8220;K\u0131\u015fl\u0131k erzak i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klar toplu olarak yap\u0131lmamal\u0131&#8221;<\/h3>\n\n\n\n<p>Sonbahar\u0131n da yakla\u015fmas\u0131n\u0131n riski art\u0131raca\u011f\u0131na de\u011finen Prof. Dr. \u0130lhan, &#8220;\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcreci en az temasla, en az bula\u015fma ge\u00e7irmek zorunday\u0131z. Zira a\u011fustos ay\u0131 geliyor ve sonbahara, insanlar\u0131n i\u015fine, okuluna, b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere d\u00f6nmesine az zaman kald\u0131. Bu nedenle ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck rakamlar ile sonbahara girilirse o kadar az zarar ile s\u00fcre\u00e7 atlat\u0131lacakt\u0131r.&#8221; de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyl\u00fcl ay\u0131 ile mevsimsel grip, zat\u00fcrre gibi bu d\u00f6nemde en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilen solunum yolu hastal\u0131klar\u0131n\u0131n da g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan \u0130lhan, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine i\u015faret etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonbaharla birlikte k\u0131\u015fl\u0131k yiyecek i\u00e7in de haz\u0131rl\u0131klar\u0131n yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin bir araya gelebildi\u011fini anlatan \u0130lhan, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Malum yaz aylar\u0131nda Anadolu&#8217;da kad\u0131nlar\u0131m\u0131z bir araya gelip k\u0131\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131yor, tarhana, yufka gibi \u00e7e\u015fitli erzaklar haz\u0131rl\u0131yor. Kurban Bayram\u0131 sonras\u0131 etlerin par\u00e7alanmas\u0131 ve haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in de bir araya geliniyor. K\u0131\u015fl\u0131k erzak i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klar toplu olarak yap\u0131lmamal\u0131, herkes kendi evinde yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, birliktelikten olabildi\u011fince ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131. E\u011fer yap\u0131lacaksa bile maske tak\u0131lmal\u0131 ve fiziksel mesafe korunarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<h3>&#8220;Taziyeler, m\u00fcmk\u00fcnse ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ile verilmeli&#8221;<\/h3>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk gelenek ve g\u00f6reneklerinde ac\u0131 tatl\u0131 g\u00fcnde bir araya gelinmesinin \u00e7ok \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan d\u00fc\u011f\u00fcn, asker u\u011furlama, s\u00fcnnet ve cenaze t\u00f6renlerinde \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin ayn\u0131 ortamda yer alabildi\u011fine dikkati \u00e7eken \u0130lhan, bu s\u00fcre\u00e7te bundan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131n\u0131n hayati \u00f6neme sahip oldu\u011funa i\u015faret etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni vakalarda asker u\u011furlama ve taziye ziyaretlerinin etkisinin oldu\u011funun verilerle ortaya kondu\u011funu hat\u0131rlatan \u0130lhan, bunlar\u0131n da ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n uygun oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilim Kurulu \u00dcyesi Prof. Dr. \u0130lhan, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Cenazelerde, \u00f6zellikle camilerde fiziki mesafe kural\u0131na uyuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz ancak taziyelerde kimi zaman fizik mesafe ve maske kural\u0131na uyulmuyor. Her ne kadar bizim de\u011ferlerimizde taziye vermek \u00e7ok \u00f6nemli olsa da m\u00fcmk\u00fcnse \u015fu an i\u00e7in ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ile taziye verilmeli ya da k\u0131sa s\u00fcreli temas etmeden fizik mesafe ve maske ile taziye yap\u0131lmal\u0131. Mutlaka yap\u0131lacaksa, ziyarete gelenler toplu olarak kabul edilmemeli, maske asla \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131 ve di\u011fer tedbirlere uyulmal\u0131. Unutmayal\u0131m, ya\u015famak ve ya\u015fatabilmek i\u00e7in fiziksel mesafe, maske ve hijyen en b\u00fcy\u00fck kalkan\u0131m\u0131z olacak.&#8221;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni tip koronavir\u00fcs\u00fcn (Kovid-19) bula\u015fma riski uzun seyahatlerde, insanlar\u0131n bir araya geldi\u011fi t\u00f6renler ve ziyaretlerde, toplu yap\u0131lan etkinliklerde art\u0131yor. \u00d6ks\u00fcrme, aks\u0131rma, hap\u015f\u0131rma ile havaya sa\u00e7\u0131lan vir\u00fcs, bulundu\u011fu ortam veya e\u015fyalara dokunulduktan sonra a\u011f\u0131z ve&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21353,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[50,1,51],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21352"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21352"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21354,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21352\/revisions\/21354"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21353"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}