{"id":234,"date":"2013-08-20T04:40:00","date_gmt":"2013-08-20T01:40:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.belediyeler.net\/?p=234"},"modified":"2013-08-20T04:40:00","modified_gmt":"2013-08-20T01:40:00","slug":"belediye-baskanligi-secimlerinde-aday-etkisi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.belediyeler.net\/?p=234","title":{"rendered":"Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Se\u00e7imlerinde Aday Etkisi"},"content":{"rendered":"

Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi iktidar ve ana muhalefet partilerinin a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n hem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebildi\u011fi, hem de yitirilebildi\u011fi se\u00e7imler olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n

Sezgin T\u00dcZ\u00dcN
\n\u0130stanbul – B\u0130A Haber Merkezi 19 A\u011fustos 2013, Pazartesi 00:00<\/p>\n

2014 Yerel Y\u00f6netim se\u00e7imlerinde B\u00fcy\u00fck\u015fehir, il-il\u00e7e merkezleri ve belde belediye ba\u015fkanlar\u0131 se\u00e7ilecek.<\/p>\n

Bu yaz\u0131da, belde belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleri konu d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131larak 957 il \u2013 il\u00e7e merkezindeki belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde partilerin ve\/ya da adaylar\u0131n sonuca etkisi, ge\u00e7mi\u015f \u00fc\u00e7 se\u00e7imin (2007 \/ 2009 \/ 2011) sonu\u00e7lar\u0131ndan hareketle de\u011ferlendirilecek.<\/p>\n

Bildi\u011finiz gibi 1999 se\u00e7imleri, yerel ve genel se\u00e7imlerin birlikte yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve sand\u0131k ba\u015f\u0131na giden se\u00e7menin ayn\u0131 anda hem Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 hem de Milletvekilli\u011fi se\u00e7imleri i\u00e7in oy kulland\u0131klar\u0131 bir se\u00e7im olarak ya\u015fand\u0131.\u201d \u0130\u015fte bu se\u00e7imlerde \u201cB\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile \u0130l\u00e7e Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde se\u00e7menlerin y\u00fczde 1,4\u2019\u00fc ile y\u00fczde 19,3\u2019\u00fc aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir kesimi, \u00f6rne\u011fin il\u00e7e de A partisinin aday\u0131na oy verirken, B\u00fcy\u00fck\u015fehir\u2019de B partisinin aday\u0131na ya da tam tersine oy verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu tercih farkl\u0131la\u015fmas\u0131 belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi ile milletvekilli\u011fi se\u00e7imi aras\u0131nda olunca, bu oranlar se\u00e7menlerin y\u00fczde 7,3\u2019\u00fc ile 29,1\u2019e y\u00fckseliyor. Bu da; milletvekilli\u011fi se\u00e7iminden hareketle belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imine ili\u015fkin tahminde bulunman\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcne kaynakl\u0131k ediyor.\u201d<\/p>\n

2007 ve 2011 se\u00e7imleri genel milletvekili se\u00e7imleri iken, 2009 se\u00e7imi bir yerel y\u00f6netim se\u00e7imidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu iki grup se\u00e7im bir birleriyle tam kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir se\u00e7imler de\u011fil. Ama 2007 ve 2011 se\u00e7imlerinden hareketle 957 il \u2013 il\u00e7e merkezinde tek tek t\u00fcm partilerin ortalama oy d\u00fczeyleri saptanabilir.<\/p>\n

Her partinin her ayr\u0131 yerle\u015fim biriminde ald\u0131\u011f\u0131 ortalama oyun y\u00fczde 10 fazlas\u0131 ya da eksi\u011fi, her bir partinin s\u00f6z konusu yerle\u015fim yerindeki parti oyu d\u00fczeyini verecektir. Dolay\u0131s\u0131yla 2009 yerel y\u00f6netim se\u00e7imlerin her hangi bir partinin aday\u0131 incelemeye konu olan yerle\u015fim biriminde kendi partisinin oy d\u00fczeyinin alt\u0131ndaysa se\u00e7ilen aday\u0131n partisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan se\u00e7ime etkisi negatif, \u00fcst\u00fcndeyse pozitif olacakt\u0131r. Diyelim, her hangi bir partinin aday\u0131, aday g\u00f6sterildi\u011fi yerle\u015fim biriminde ya partisinin oyunu y\u00fckseltecek yani pozitif aday etkisinden s\u00f6z edilebilecek, ya da tersi ger\u00e7ekle\u015fecek ve negatif aday etkisi ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r*.<\/p>\n

E\u011fer her hangi bir partinin aday\u0131 s\u00f6z konusu yerle\u015fim yeri i\u00e7in aday\u0131 oldu\u011fu partinin oy ortalamas\u0131 kadar oy alabiliyorsa, bu durumda o yerle\u015fim yeri ve parti i\u00e7in aday etkisinden s\u00f6z edilemez. Bu; se\u00e7imdeki aday\u0131n de\u011fil, parti etkisinin bir g\u00f6stergesidir.
\n957 il \u2013 il\u00e7e merkezinde 2009\u2019da yap\u0131lan yerel y\u00f6netim se\u00e7imlerinde belediyelerin y\u00fczde 40\u2019\u0131nda adaylar, y\u00fczde 60\u2019\u0131nda ise partiler \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde adaylar\u0131n de\u011fil de partilerin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerle\u015fim yerlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde aday etkisi \u00f6ne \u00e7\u0131kmazken (% 33) di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise (% 27) negatif aday etkisi a\u011f\u0131rl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ve baz\u0131 partiler i\u00e7in se\u00e7imde adaylar\u0131 oy kayb\u0131na neden olsa da il \u2013 il\u00e7e merkezlerinin yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte birinde (% 27) bu partilerin yine de se\u00e7imi kazand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.
\nAdaylar\u0131n kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belediye ba\u015fkanl\u0131klar\u0131<\/p>\n

Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleri i\u00e7in tercih edilen aday kavram\u0131, parti ve se\u00e7menler a\u00e7\u0131s\u0131ndan iki \u00f6zelli\u011fi birlikte ta\u015f\u0131mas\u0131 gereken ki\u015fiyi tan\u0131mlar. Bu adaylar, aday\u0131 olduklar\u0131 partinin se\u00e7menleri taraf\u0131ndan benimsenip-desteklendikleri gibi, rakip partilerin se\u00e7menlerince de benimsenip-desteklenmeliler ki, se\u00e7imlerde hem aday oldu\u011fu partinin se\u00e7meni hem de rakip partilerin se\u00e7menleri o adaya belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in oy verebilsin. 2009 yerel y\u00f6netim se\u00e7imlerinde 957 il \u2013 il\u00e7e merkezi belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminde 383 belediye ba\u015fkan\u0131 (il \u2013 il\u00e7e merkezlerinin % 40\u2019\u0131) aday olduklar\u0131 yerle\u015fim yerinde partilerinin ald\u0131\u011f\u0131 oy oran\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde oy almay\u0131 ba\u015fararak se\u00e7imi hem kendileri hem de partileri i\u00e7in kazand\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n

2009 se\u00e7imlerinde aday etkisiyle kazan\u0131lan belediye ba\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n partilere da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ilgin\u00e7 bir yap\u0131 sergiliyor. Tablonun ilk g\u00f6sterdi\u011fi sonu\u00e7; ba\u011f\u0131ms\u0131z adaylar\u0131n kendi ba\u015flar\u0131na belediye ba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7ilme \u015fanslar\u0131n\u0131n (% 4,18) d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fudur. Buna kar\u015f\u0131n s\u00f6z konusu yerle\u015fim yerinin birinci partisi olmasa bile arkas\u0131na parti deste\u011fi alabilen tercih edilen adaylar se\u00e7ilme \u015fanslar\u0131n\u0131 az\u0131msanamayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131rm\u0131\u015f oluyorlar.<\/p>\n

\"aday-etkisi1\"<\/a>MHP yapt\u0131\u011f\u0131 aday tercihleriyle en \u00e7ok belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazanan parti g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde. Onu CHP ve AKP izliyor. Bu iki parti ana muhalefet ve iktidar partileri olarak en y\u00fcksek oy d\u00fczeyine sahip partiler. Bu nedenle olsa gerek; s\u00f6z konusu partiler i\u00e7in, kendi ger\u00e7ek a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck oranda aday tercihi parti tercihinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebiliyor. Buna kar\u015f\u0131n, genel milletvekili se\u00e7imlerinde y\u00fczde 10 se\u00e7im baraj\u0131n\u0131 bile a\u015famayan k\u00fc\u00e7\u00fck partilerin adaylar\u0131 nedeniyle kazand\u0131klar\u0131 belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 oran\u0131, aday \u00f6ncelikli belediyeler i\u00e7inde y\u00fczde 25\u2019lik bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa ula\u015f\u0131yor. Bir ba\u015fka deyi\u015fle milletvekili se\u00e7imlerinde genel baraj\u0131n yok etti\u011fi partiler, yerel y\u00f6netim se\u00e7imlerinde adaylar\u0131yla iktidar ve ana muhalefet partilerine rakip olabiliyor.<\/p>\n

Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminde parti etkisi<\/p>\n

Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi iktidar ve ana muhalefet partilerinin a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n hem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebildi\u011fi, hem de yitirilebildi\u011fi se\u00e7imler olarak tan\u0131mlanabilir. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinin bu etkisi, yerle\u015fim birimi ba\u011flam\u0131nda tek bir aday\u0131n se\u00e7ilmesi ve de se\u00e7imde aday niteli\u011finin \u00f6nem kazanmas\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilir.
\nBu olgunun yans\u0131mas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en g\u00fczel \u00f6rnek a\u015fa\u011f\u0131daki tablodan da g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi gibi, -se\u00e7im baraj\u0131n\u0131 bile a\u015fma \u015fans\u0131 olmayan- k\u00fc\u00e7\u00fck partilerin ve ba\u011f\u0131ms\u0131zlar\u0131n kazand\u0131\u011f\u0131 belediye ba\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n aday etkisinin pozitif oldu\u011fu gruptan kazan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ve bu kesim i\u00e7erisinde s\u00f6z konusu grubun y\u00fczde 25\u2019lik bir a\u011f\u0131rl\u0131kla (100\/383) temsil edilebiliyor olu\u015fudur.<\/p>\n

Aday Etkisi<\/p>\n

\"aday-etkisi2\"<\/a>AKP 2009 yerel y\u00f6netim se\u00e7imlerinde 957 il \u2013 il\u00e7e merkezi belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminde 482 belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazan\u0131rken, se\u00e7imi kazand\u0131\u011f\u0131 yerlerin yar\u0131s\u0131nda (239 \/ 482) aday\u0131 nedeniyle oy kayb\u0131na u\u011fram\u0131\u015f bir parti g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc veriyor. Asl\u0131nda bu bir zamanlar\u0131n, \u201codunu aday yapsam se\u00e7ilir \/ aday yerine ceketimi assam kazan\u0131r\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 an\u0131msat\u0131yor olsa da, 1989 \u2013 1991 se\u00e7imleri s\u00fcreci akla getirilince, iktidar a\u00e7\u0131s\u0131ndan 2014 se\u00e7imlerinin pek de \u00e7antada keklik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

CHP ile DTP** belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde, aday belirleme konusunda iktidardan daha iyi konumda g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olsalar da, bu partiler belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde aday belirlemedeki ba\u015far\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan MHP\u2019nin yan\u0131na bile yakla\u015fam\u0131yorlar. <\/p>\n

Aday etkisinin minimize edilmesi bak\u0131m\u0131ndan iktidar\u0131n en b\u00fcy\u00fck avantaj\u0131 se\u00e7imlerde pozitif aday etkisinin belediye se\u00e7im yerleri toplam\u0131n\u0131n y\u00fczde k\u0131rk\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmas\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla bu durum, yerle\u015fim birimlerinin y\u00fczde altm\u0131\u015f\u0131nda iktidar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131kla \u015fans\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesine imkan tan\u0131m\u0131\u015f oluyor.
\nSonu\u00e7 yerine<\/p>\n

2014 yerel y\u00f6netim se\u00e7imlerinde yeni B\u00fcy\u00fck\u015fehir d\u00fczenlemeleriyle birlikte, se\u00e7im s\u00fcrecini etkileyecek \u00fc\u00e7 \u00f6nemli nokta var.
\n* Bunlardan ilki belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi nedeniyle daha iktidar partisi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir se\u00e7men kitlesinin yeni belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde oy kullanacak olmas\u0131.
\n* \u0130kincisi, k\u0131rsal kesim se\u00e7meninin parti aday tercih hareketlili\u011finin kentsel kesim se\u00e7menine g\u00f6re \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck olu\u015fu.
\n* \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise, her parti taraf\u0131ndan belirlenecek adaylar\u0131n kendi parti deste\u011finin yan\u0131 s\u0131ra di\u011fer parti se\u00e7menlerinin de deste\u011fini alabilecek niteliklerde belirlenmesi.
\nBu etmenlerden ilk ikisi iktidara, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise daha \u00e7ok muhalefet partilerine yarayabilecek sonu\u00e7lar do\u011furmaya uygun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi iktidar ve ana muhalefet partilerinin a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n hem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebildi\u011fi, hem de yitirilebildi\u011fi se\u00e7imler olarak tan\u0131mlanabilir. Sezgin T\u00dcZ\u00dcN \u0130stanbul – B\u0130A Haber Merkezi 19 A\u011fustos 2013, Pazartesi 00:00 2014 Yerel Y\u00f6netim se\u00e7imlerinde B\u00fcy\u00fck\u015fehir,...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":235,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=234"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234\/revisions\/238"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/235"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}