{"id":3741,"date":"2014-03-02T03:40:17","date_gmt":"2014-03-02T01:40:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.belediyeler.net\/?p=3741"},"modified":"2014-03-02T04:45:10","modified_gmt":"2014-03-02T02:45:10","slug":"ozdemiroglu-bilim-kayitlar-gercek-diyor","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.belediyeler.net\/?p=3741","title":{"rendered":"\u00d6zdemiro\u011flu: Bilim kay\u0131tlar ger\u00e7ek diyor"},"content":{"rendered":"

\"ses\"<\/a>M\u00fczisyen ve ses teknisyeni Attila \u00d6zdemiro\u011flu, Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan ile o\u011flu Bilal Erdo\u011fan\u2019\u0131n aras\u0131nda ge\u00e7ti\u011fi iddia edilen diyaloglara dair son kay\u0131tlarda, ne dublaj, ne montaj ne de bilgisayar marifetiyle t\u00fcretilmi\u015f herhangi bir kelime bulundu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\u00d6zdemiro\u011flu, son haftalarda sanal ortama s\u0131zd\u0131r\u0131lan telefon kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ilk \u00f6rnekleri ortal\u0131\u011fa d\u00f6k\u00fclmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, B\u00fclent Ar\u0131n\u00e7\u2019\u0131n bir yorumu \u00fczerine, mevzu mesle\u011fini birebir alakadar etti\u011fi i\u00e7in, tabiri caizse bir \u201cYok art\u0131k!\u201d tweet\u2019i att\u0131: \u201cB\u00fclent Ar\u0131n\u00e7, AloFatih kay\u0131tlar\u0131yla ilgili \u2018Bunlar montaj; art\u0131k deniz sesinden insan sesi bile yap\u0131labiliyor\u2019 diyordu. \u2018White Noise\u2019 dedi\u011fimiz elektronik g\u00fcr\u00fclt\u00fcden filtre, belirli devrelerden, envelope generator dedi\u011fimiz devrelerden dalga sesi yapmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ama dalga sesinden insan sesi yap\u0131lamaz. Hele deniz sesinden hi\u00e7 yap\u0131lamaz. Bunu b\u00f6yle yaz\u0131nca ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sald\u0131r\u0131lar gelince ben de ister istemez teknik bilgimi d\u00f6kmeye ba\u015flad\u0131m.\u201d<\/p>\n

Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan ile o\u011flu Bilal Erdo\u011fan aras\u0131nda ge\u00e7ti\u011fi iddia edilen diyaloglar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 telefon kayd\u0131ndaki seslerin dublaj olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?
\nDublaj, kay\u0131tlara dair en kolay iddia edilecek \u015feydir ama aksi de an\u0131nda ispatlanabilir. Taklit yapan, \u00e7ok \u00e7ok da benzeten insanlar\u0131m\u0131z var ama teknik bir analizle do\u011frusu an\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130nsan sesi \u00fcniktir. Ses bir kimliktir; bankalar\u0131n g\u00fcvenlik sistemlerinde bile kullan\u0131l\u0131yor. Bu, ses tan\u0131mlaman\u0131n algoritmalar\u0131yla ilgili teknik, derin bir meseledir. D\u00fcnyadaki yedi milyar insan\u0131n her birinin sesi, birbirinden ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir durumda. Ve bu konuda ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 da minimum y\u00fczde 97.<\/p>\n

Konu\u015fmalar\u0131n, anlam\u0131 sapt\u0131rma amac\u0131yla montajlanm\u0131\u015f olabilme ihtimali nedir?
\nBe\u015f ayr\u0131 konu\u015fman\u0131n bile\u015fiminden olu\u015fmu\u015ftur o kay\u0131t, konu\u015fmalar\u0131n aras\u0131nda d\u00f6rt tane de montaj noktas\u0131 vard\u0131r. Bak\u0131n oras\u0131 do\u011fru. Bir tek de oras\u0131 do\u011fru. Haricinde montaj olma ihtimali, teknikman en kolay tespit edilebilir \u015fey. Montaj\u0131 ispatlayabilecek bir\u00e7ok parametre var, en temellerini sayay\u0131m size: Birincisi mikrofon ya da hat de\u011fi\u015fti mi; \u00e7\u00fcnk\u00fc o durumda karakter de de\u011fi\u015fir. \u0130kincisi, bulundu\u011funuz oda de\u011fi\u015fti mi, yani akustik ortam de\u011fi\u015fti mi; \u00e7\u00fcnk\u00fc konu\u015fman\u0131n atmosferi ba\u015fka bir boyuta s\u0131\u00e7rar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bulundu\u011funuz ortamdaki ambiant noise dedi\u011fimiz, \u00e7evre g\u00fcr\u00fclt\u00fcleri de\u011fi\u015fti mi. Bunlara bakt\u0131ktan sonra da hala \u015f\u00fcphemiz varsa, wave form dedi\u011fimiz, dalga bi\u00e7imini bilgisayarlar\u0131m\u0131zda a\u00e7ar\u0131z ve \u015f\u00fcphelendi\u011fimiz alanlar\u0131 detayl\u0131 olarak inceleriz; bir dalga bozulmas\u0131, bir dalga farkl\u0131la\u015fmas\u0131, s\u0131\u00e7ramas\u0131 var m\u0131 diye… Daha bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan da incelenebilir ama bu \u00fc\u00e7\u00fc bile yeterlidir.<\/p>\n

UZMANLAR HEMF\u0130K\u0130R: MONTAJ DE\u011e\u0130L
\nBilgisayar marifetiyle yoktan kelimelerin \u00fcretilip konu\u015fmaya eklendi\u011fi iddias\u0131 do\u011fru olabilir mi? Yoktan bir kelime nas\u0131l var edilir?
\nEdilemez. Var edilirse, robotik bir kelime olur. \u0130mkans\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc ses, konu\u015fma dedi\u011fimiz, feci komplike bilgiler i\u00e7eriyor. Ci\u011fer yap\u0131n\u0131zdan ba\u015flar, a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funuzun, di\u015flerinizin bi\u00e7iminden, ses tellerinizden, burun bo\u015flu\u011funuzdan, bebekken nas\u0131l a\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131za kadar bir\u00e7ok fizyolojik \u00f6zellik bir yana, hangi ortamda b\u00fcy\u00fcd\u00fcn\u00fcz, kelimeleri nas\u0131l vurguluyorsunuz, telaffuzunuz, aksan\u0131n\u0131z benzeri, t\u00fcrl\u00fc uzmanl\u0131k alanlar\u0131n\u0131 da alakadar eden boyutlar\u0131 vard\u0131r. Elektronik taramayla forensic uzmanlar\u0131n\u0131n bilgilerini birle\u015ftirdi\u011finiz zaman bunlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmamas\u0131n\u0131n imkan\u0131 yok. Benim bu kay\u0131tta dublaj ya da montaj olmad\u0131\u011f\u0131ndan yana, en ufak bir ku\u015fkum yok.<\/p>\n

Nas\u0131l bir inceleme neticesinde b\u00f6ylesine kesin bir kanaate varabildiniz?
\nBu son iddia edilen kayd\u0131, hepsine g\u00fcvendi\u011fim, i\u015finde uzman arkada\u015flara g\u00f6nderdim. Sekiz ki\u015filik bir ekip; herkes i\u015fini g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u0131rak\u0131p, bunula u\u011fra\u015ft\u0131, kendi incelemesini yapt\u0131; hepsinden de ayn\u0131 benimki gibi rapor ald\u0131m. Forensic, yani adli ses analizi, bamba\u015fka bir i\u015ftir. Bu ki\u015filerin \u00fc\u00e7\u00fc forensic uzman\u0131, adli incelemeye vak\u0131f… Di\u011ferleri ses m\u00fchendisi diyebilece\u011fimiz kategorideler. Bir arkada\u015f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7 g\u00fcn boyunca sabahlayarak, ba\u015fka tarihlerden konu\u015fmalarla k\u0131yaslama suretiyle, 12 kelimeyi de\u015fifre etti, 12\u2019si birden tuttu. Be\u015f ayr\u0131 konu\u015fman\u0131n aras\u0131ndaki d\u00f6rt montaj noktas\u0131 haricinde, montaj olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda kimsenin en ufak bir \u015f\u00fcphesi yok.<\/p>\n

Yoktan ses var edilemez. \u0130mkans\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc ses, konu\u015fma dedi\u011fimiz, feci komplike bilgiler i\u00e7eriyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u00fczisyen ve ses teknisyeni Attila \u00d6zdemiro\u011flu, Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan ile o\u011flu Bilal Erdo\u011fan\u2019\u0131n aras\u0131nda ge\u00e7ti\u011fi iddia edilen diyaloglara dair son kay\u0131tlarda, ne dublaj, ne montaj ne de bilgisayar marifetiyle t\u00fcretilmi\u015f herhangi bir kelime...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3742,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3741"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3741"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3743,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3741\/revisions\/3743"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3742"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.belediyeler.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}